Tiểu đường thể LADA (đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn) là bệnh lý có những biến chứng tương tự tiểu đường type 1, 2. Vì vậy, chẩn đoán, xét nghiệm tiểu đường thể LADA sớm đóng vai trò quan trọng trong phát hiện, điều trị bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng.

1. Sơ lược về đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn

Đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn còn gọi là đái tháo đường type 1.5 hoặc đái tháo đường type 1 khởi phát muộn. Đây là một bệnh lý tự miễn di truyền, là hậu quả của tình trạng cơ thể nhận định sai tuyến tụy thành bộ phận lạ. Cơ thể phản ứng lại bằng cách tấn công, tiêu hủy các tế bào sản xuất insulin ở trên các đảo beta của tuyến tụy. Và từ đó gây ra bệnh tiểu đường type 1.5.

Ở giai đoạn sớm, bệnh biểu hiện tương tự đái tháo đường type 2 nên thường bị chẩn đoán nhầm thành đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, bệnh đái tháo đường type 1.5 có nhiều đặc điểm giống đái tháo đường type 1 hơn, dù nó không được phân loại vào cùng nhóm. Bệnh đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn dẫn tới nguy cơ cao phải lệ thuộc vào insulin, có những đặc trưng sinh lý giống với tiểu đường type 1 về mặt di truyền, rối loạn chức năng chuyển hóa và các đặc điểm tự miễn. Tuy nhiên, bệnh không gặp ở trẻ em như đái tháo đường type 1.

2. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn

Việc chẩn đoán bệnh tiểu đường type 1.5 hiện nay dựa trên 3 tiêu chuẩn:

  • Khởi phát bệnh đái tháo đường ở tuổi trưởng thành: Thường là khoảng 30 tuổi;
  • Có sự hiện diện các tự kháng thể kháng tế bào đảo tụy là: GAD, ICA, IAA: Cần sự hiện diện ít nhất 1 kháng thể tự miễn chống đảo tụy. IAA và IA2A ít quan trọng, chẩn đoán chủ yếu dựa trên tìm kháng thể chống GAD và ICA;
  • Không cần sử dụng insulin ít nhất trong vòng 6 tháng sau khi được chẩn đoán mắc bệnh: Dùng để chẩn đoán phân biệt tiểu đường type 1.5 với tiểu đường type 1.
đái tháo đường tự miễn lada
Cần chẩn đoán đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn sớm để tránh gây ra những biến chứng nghiêm trọng

3. Các xét nghiệm chẩn đoán đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn

Sau đây là các xét nghiệm giúp phân biệt đái tháo đường type 1.5:

  • Danh mục kháng thể tự miễn đái tháo đường: GAD, RIA;
  • Xét nghiệm chẩn đoán phân biệt giữa tiểu đường type 1.5 và type 2: Kháng thể tự miễn bào tương tế bào tiểu đảo IFA, IgG; kháng thể tự miễn cố định bổ thể tế bào tiểu đảo; kháng thể gián tiếp huỳnh quang; kháng thể tự miễn cố định bổ thể tế bào tiểu đảo; đánh giá kháng thể tự miễn tế bào tiểu đảo;
  • RIA: Anti-IA2, Anti-Insulin, Anti-GAD; kháng thể insulin. Đây là các xét nghiệm chẩn đoán sớm tiểu đường type 1, chẩn đoán phân biệt giữa tiểu đường type 1.5 và tiểu đường type 2. Bên cạnh đó, nó còn được dùng để chẩn đoán phân biệt tiểu đường thai kỳ, dự báo nguy cơ một thành viên trong gia đình mắc tiểu đường type 1, theo dõi diễn tiến lâm sàng của tiểu đường type 1;
  • Microplate ELISA: Anti-IA2, Anti-GAD, Anti-GAD/IA2 Pool; kháng thể GAD. Đây là xét nghiệm giúp chẩn đoán tiểu đường type 1, chẩn đoán phân biệt giữa tiểu đường type 1.5 và tiểu đường type 2. Nó cũng được dùng để chẩn đoán phân biệt tiểu đường thai kỳ, dự báo nguy cơ tiểu đường type 1 trong gia đình, kiểm soát tiên lượng của tiểu đường type 1;
  • C-peptide: Là xét nghiệm đo chức năng còn lại của các tế bào beta. Xét nghiệm giúp phát hiện mức độ bài tiết insulin. Bệnh nhân tiểu đường type 1.5 thường có lượng insulin ngày càng thấp đi theo diễn tiến của bệnh. Còn bệnh nhân tiểu đường type 2 đề kháng insulin thì thường sản xuất quá mức insulin.

4. Tầm soát tiểu đường type 1.5 khi nào?

Có 5 chỉ số lâm sàng thường gặp ở bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường tự miễn tiềm ẩn ở người lớn. Nó là gợi ý tầm soát bệnh:

  • Tuổi khởi đầu: Dưới 50 tuổi;
  • Chỉ số khối cơ thể (BMI): Dưới 25kg/m2;
  • Có triệu chứng lâm sàng rõ: Uống nhiều nước, tiểu nhiều và sụt cân;
  • Tiền sử bản thân: Có bệnh tự miễn khác;
  • Tiền sử gia đình: Có bệnh tự miễn.

Những người có từ 2 tiêu chuẩn ở trên sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường type 1.5. Còn những bệnh nhân có từ 1 tiêu chuẩn trở xuống thì thường không mắc bệnh tiểu đường type 1.5. Tuy nhiên, cần chú ý là bệnh nhân đái tháo đường type 1.5 vẫn có tỷ lệ thừa cân, béo phì nên có thể cần thực hiện xét nghiệm kháng thể kháng GAD để tầm soát bệnh, tránh nguy cơ bỏ sót.

Phát hiện tiểu đường thể LADA có ý nghĩa quan trọng trong điều trị bệnh, phòng ngừa biến chứng. Vì vậy, những người có nguy cơ cao mắc bệnh nên thực hiện kiểm tra tầm soát bệnh, nếu phát hiện cần tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đã và đang tiếp tục triển khai Gói sàng lọc tim mạch và tiểu đường với các ưu điểm vượt trội sau:

  • Được thực hiện bởi đội ngũ y – bác sỹ là các chuyên gia đầu ngành, trình độ chuyên môn cao, tận tụy và hết lòng vì lợi ích của bệnh nhân. Với 90% có trình độ trên đại học, 20% là GS, PGS, gần 30% là tiến sĩ, mang đến hiệu quả cao trong điều trị khám chữa bệnh.
  • Dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp.
  • Hệ thống trang thiết bị hiện đại, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị hiệu quả.
  • Không gian khám chữa bệnh hiện đại, văn minh, sang trọng và tiệt trùng tối đa.

Bài viết gốc: https://vinmec.com/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suc-khoe-tong-quat/cac-xet-nghiem-va-tieu-chuan-chan-doan-dai-thao-duong-tu-mien-tiem-o-nguoi-lon-lada/