Dãn não thất ở các bệnh nhân đột quỵ não là một cấp cứu ngoại khoa cần can thiệp càng sớm càng tốt. Đặt dẫn lưu não thất đóng vai trò sống còn trong các trường hợp tăng áp lực nội sọ do giãn não thất cấp tính.

1. Tổng quan về đặt dẫn lưu não thất

Đặt dẫn lưu não thất là thủ thuật đưa một catheter vào sừng bên của não thất để dẫn lưu dịch não tuỷ và theo dõi áp lực nội sọ. Tuy nhiên, dẫn lưu não thất có thể bị tắc nếu như trong não thất có quá nhiều máu.

2. Chẩn đoán dãn não thất

Để chẩn đoán dãn não thất ở các bệnh nhân đột quỵ não, ta dựa vào các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng, bao gồm:

Lâm sàng

  • Đau đầu, nôn.
  • Rối loạn ý thức tiến triển dần theo thứ tự: Ngủ gà, lơ mơ, hôn mê. Dãn não thất cấp tính hay từ từ sẽ quyết định tốc độ rối loạn ý thức tiến triển nhanh hay chậm.
  • Mờ mắt, phù gai thị.
  • Rối loạn trí nhớ.

Cận lâm sàng

Tiêu chuẩn xác định

  • Kích thước sừng thái dương > 2mm và các rãnh Sylvius, rãnh cuộn não bị xoá mờ.
  • Kích thước sừng thái dương > 2mm và FH/ID > 0,5.

Tiêu chuẩn gợi ý

  • Hình quả bóng não thất III và sừng trán não thất hai bên (tai chuột Mickey)
  • Thấm dịch ra các cấu trúc xung quanh não thất
  • Chỉ số Evan FH/BPD > 0,3
  • Hình ảnh thể chai bị đẩy lên trên phim MRI mặt cắt đứng dọc giữa
Đặt dẫn lưu não thất là thủ thuật đưa một catheter vào sừng bên của não thất
Đặt dẫn lưu não thất là thủ thuật đưa một catheter vào sừng bên của não thất nhằm dẫn lưu dịch não

3. Phân loại dẫn lưu não thất

Có 2 hình thức dẫn lưu não thất, đó là:

  • Dẫn lưu não thất ngoài (hay còn gọi là dẫn lưu não thất mở): Áp dụng trên các bệnh nhân đột quỵ não có tràn máu não lượng nhiều. Mục đích để giải quyết tình trạng dãn não thất tạm thời. Sau 7-10 ngày, người bệnh sẽ được xem xét rút dẫn lưu. Nếu tình trạng dãn não thất vẫn còn bệnh nhân sẽ phải đặt dẫn lưu não thất ổ bụng.
  • Dẫn lưu não thất ổ bụng: Áp dụng trên các bệnh nhân dãn não thất do đột quỵ não nhưng số lượng máu ít hoặc không có máu trong khoang não thất.

4. Theo dõi và điều trị dẫn lưu não thất

  • Mục tiêu của đặt dẫn lưu não thất là để giảm áp lực nội sọ, duy trì áp lực dưới 25 mmHg với áp lực tưới máu não trên 70 mmHg.
  • Tư thế bệnh nhân: Nằm đầu cao 30 độ, tránh để cổ gập hoặc nghiêng sang một bên.
  • Hạn chế các thao tác có thể gây ra phản xạ Valsava như hút đàm qua ống nội khí quản.
  • Thở máy đảm bảo duy trì SaO2 > 95%, PaCO2 từ 35 – 38.
  • Kiểm soát thân nhiệt từ 36.5 đến 37.5 độ C với các biện pháp: dùng thuốc hạ sốt, chườm mát tối đa.
  • Bệnh nhân được an thần với midazolam kết hợp giảm đau bằng fentanyl truyền tĩnh mạch liên tục. Trường hợp có chỉ định sẽ sử dụng propofol để dễ dàng đánh giá các dấu hiệu thần kinh khi cần thiết.
  • Duy trì huyết áp đảm bảo áp lực tưới máu não trên 60 mmHg.
  • Các trường hợp có nguy cơ co giật dựa trên lâm sàng và tổn thương trên phim CT-Scan sọ não phải được dùng thuốc chống động kinh sớm.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.

Nguồn tham khảo: vnha.org.vn

Bài viết gốc: https://vinmec.com/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suc-khoe-tong-quat/dat-dan-luu-nao-o-benh-nhan-dot-quy-nao/